Je begrijpt het wel, maar toch verandert er iets niet
Misschien herken je dit. Je hebt al veel gedaan aan jezelf. Therapie, coaching, gesprekken, zelfhulp, podcasts, cursussen of programma’s. Je begrijpt inmiddels best goed waar bepaalde klachten, emoties of patronen vandaan komen. Je weet waarom je over je grenzen gaat. Je ziet waarom je blijft pleasen. Je snapt waar je onzekerheid, stress of angst vandaan komt.
En toch gebeurt het weer.
Er ontstaat druk op je werk. Iemand raakt iets in je relatie. Je kinderen vragen meer dan je op dat moment kunt dragen. Je lichaam schiet in spanning. Je hoofd gaat aan. Je zegt toch ja terwijl je nee voelt. Je klapt dicht, raakt overprikkeld of probeert alles weer onder controle te krijgen.
Dat kan ontzettend frustrerend zijn. Want als je het allemaal al begrijpt, waarom lukt het dan nog steeds niet om het écht te doorbreken?
Het antwoord zit vaak niet in nóg meer nadenken. En ook niet in nóg beter je best doen. Vaak zit het probleem dieper. In je lichaam, je zenuwstelsel, je emoties en je onderbewustzijn.
Praten kan inzicht geven, maar niet alles verwerken
We hebben in onze maatschappij veel waarde gegeven aan het hoofd. We leren nadenken, verklaren, analyseren en rationele keuzes maken. Dat is op zichzelf niet verkeerd. Je hoofd is belangrijk. Je kunt ermee begrijpen, reflecteren, verbanden leggen en woorden geven aan wat er in je gebeurt.
Veel therapie en coaching werkt ook op die laag. Je praat over wat er speelt. Je krijgt inzicht in je gedrag. Je wordt je bewust van je patronen. Je leert anders kijken naar bepaalde situaties.
Dat kan waardevol zijn. Maar begrijpen is niet hetzelfde als verwerken.
Je kunt met je hoofd heel goed snappen waarom je iets doet, terwijl je lichaam nog steeds hetzelfde reageert. Je kunt weten dat je veilig bent, terwijl je zenuwstelsel op scherp blijft staan. Je kunt rationeel begrijpen dat je mag rusten, terwijl alles in jou blijft doorgaan.
Dat komt omdat we niet alleen met ons hoofd verwerken. Je hoofd kan verklaren wat er gebeurd is, maar je lichaam en zenuwstelsel dragen vaak nog de reactie.
Je systeem reageert sneller dan je hoofd
Om te begrijpen waarom je blijft terugvallen, moet je kijken naar je hele systeem. Niet alleen naar je gedachten.
Naast je bewuste, rationele brein spelen ook je emotionele brein, je oerbrein en je zenuwstelsel een grote rol. Die delen van je systeem zijn niet bezig met logisch nadenken, maar met veiligheid. Ze scannen continu: ben ik veilig of niet?
Wanneer je systeem stress ervaart, gaat het in een overlevingsreactie. Je komt in je stresssysteem terecht. Dan kan je lichaam reageren met vechten, vluchten of bevriezen.
Vroeger ging dat letterlijk over overleven. Rennen voor gevaar. Vechten als het moest. Bevriezen als er geen andere optie was. In ons huidige leven worden we meestal niet meer achterna gezeten door een wild dier, maar ons systeem kan wél reageren alsof er gevaar is.
Alleen zien de stressoren er nu anders uit. Denk aan een volle to-do-lijst, financiële druk, relatieproblemen, verwachtingen van anderen, werkdruk of de gedachte dat je niet goed genoeg bent.
Vechten kan er dan uitzien als harder werken, alles oplossen, controle houden of blijven bewijzen dat je het aankunt. Vluchten kan er uitzien als afleiding zoeken, scrollen, eten, drinken, series kijken of altijd bezig blijven. Bevriezen kan voelen als blokkeren, leegte, niet meer weten wat je voelt of nergens meer toe komen.
En dit gebeurt vaak sneller dan je bewust kunt kiezen. Dus terwijl jij denkt: “Ik zou nu rustig willen blijven”, heeft je systeem al besloten: dit is stress, we gaan aan.
Liever luisteren dan lezen?
In de "Lullen over loslaten" podcast gaat Mirte dieper in op dit onderwerp: waarom praten niet altijd genoeg is, hoe je zenuwstelsel reageert op stress en waarom oude patronen vaak in je lichaam blijven doorwerken.
Waarom oude emoties kunnen blijven vastzitten
Emoties zijn bedoeld om te bewegen. Je voelt iets, je lichaam reageert, de emotie krijgt ruimte en daarna kan er weer ontspanning komen. Maar in de praktijk gebeurt dat lang niet altijd.
Veel mensen hebben al jong geleerd dat bepaalde emoties er niet mochten zijn. Boos zijn was niet veilig. Verdriet was lastig. Angst werd weggewuifd. Je moest sterk blijven, niet zeuren, doorgaan of je aanpassen. Misschien was er simpelweg geen ruimte voor wat jij voelde.
Als je als kind iets voelt wat te veel is, en je kunt niet vechten, vluchten of je emotie veilig uiten, dan kan je systeem in een soort bevriezing gaan. De energie van die emotie beweegt dan niet vrij door, maar wordt vastgezet in je systeem.
Binnen DBS kijken we naar emoties als energie in beweging. Wanneer die beweging stopt, kan spanning zich vastzetten. Niet alleen als herinnering in je hoofd, maar ook als reactie in je lichaam en zenuwstelsel.
Dat kan later invloed hebben op hoe je reageert. Niet omdat je bewust kiest om zo te reageren, maar omdat je systeem ooit heeft geleerd: dit is de veilige route.
Je zenuwstelsel wordt afgesteld door wat je meemaakt
Je zenuwstelsel is gemaakt om je veilig te houden. Dat is een prachtige functie. Alleen kan het systeem soms te scherp afgesteld raken.
Als je opgroeit in een omgeving waarin je veel moet scannen, aanpassen of aanvoelen, leert je zenuwstelsel alert te zijn. Misschien waren je ouders emotioneel niet altijd beschikbaar. Misschien voelde jij al vroeg aan wat anderen nodig hadden. Misschien was er spanning, onvoorspelbaarheid of weinig ruimte voor jouw emoties.
Dan kan je systeem leren: ik moet opletten. Ik moet voelen hoe de sfeer is. Ik moet me aanpassen. Ik moet sterk blijven. Ik moet zorgen dat het goed gaat.
Op latere leeftijd kan dat eruitzien als pleasen, oververantwoordelijkheid, controle, overprikkeling of moeite met grenzen voelen. Je weet misschien allang dat je dit anders wilt, maar je zenuwstelsel voelt nog steeds dat oude patroon als veilig.
En dat is precies waarom inzicht alleen vaak niet genoeg is.
Je kunt tegen jezelf zeggen dat je mag ontspannen, maar als je zenuwstelsel ontspanning niet als veilig herkent, blijft je lichaam aan staan.
Waarom praten soms zelfs kan vastzetten
Dit is een spannend onderwerp, want praten kan ontzettend helpend zijn. Het kan opluchten. Het kan erkenning geven. Het kan ervoor zorgen dat je jezelf beter begrijpt.
Maar als je steeds opnieuw praat over wat er mis is, zonder dat er iets verandert in je lichaam, zenuwstelsel of onderbewustzijn, kan het ook gebeuren dat je verhaal steeds vaster komt te zitten.
Je gaat jezelf identificeren met je klacht.
“Ik ben nu eenmaal angstig.”
“Ik ben iemand met trauma.”
“Ik ben gewoon niet goed in groepen.”
“Ik ben altijd overgevoelig.”
“Ik ben iemand die snel instort.”
Op een gegeven moment wordt het niet meer alleen iets wat je ervaart, maar iets wat je over jezelf bent gaan geloven. Het wordt onderdeel van je identiteit.
Dat betekent niet dat je klachten niet echt zijn. Natuurlijk zijn ze echt. Maar binnen DBS kijken we verder dan het label of het verhaal. We kijken naar wat eronder ligt. Welke spanning, emotie, overtuiging of beschermingsreactie houdt dit patroon actief?
Want als je alleen aan de bovenkant blijft werken, blijft de wortel vaak hetzelfde.
Je blijft niet terugvallen omdat je niet genoeg je best doet
Veel mensen denken dat ze falen wanneer ze blijven terugvallen. Alsof ze niet genoeg discipline hebben. Niet genoeg oefenen. Niet positief genoeg denken. Niet hard genoeg werken aan zichzelf.
Maar vaak is dat niet het probleem.
Sterker nog: veel mensen die bij Bloom by Mirte komen, hebben juist al heel veel gedaan. Ze zijn bewust. Ze kunnen reflecteren. Ze hebben inzicht. Ze hebben boeken gelezen, sessies gevolgd en zichzelf eindeloos geanalyseerd.
Het probleem is niet dat ze het niet begrijpen. Het probleem is dat hun systeem nog hetzelfde reageert.
En zolang je systeem dezelfde route blijft kiezen, blijf je vaak in dezelfde patronen terechtkomen.
Daarom vraagt echte verandering om werken op de juiste laag. Niet alleen in je hoofd, maar ook in je lichaam, emoties, zenuwstelsel en onderbewustzijn.
Wat vraagt echte verandering dan wel?
Als je oude patronen echt wilt doorbreken, is het belangrijk om te werken met de lagen waar die automatische reactie ontstaat.
Binnen de Deep Body Shift methode kijken we naar het hele systeem. Niet alleen naar wat je bewust begrijpt, maar ook naar wat je lichaam vasthoudt, hoe je zenuwstelsel reageert, welke emoties nog niet verwerkt zijn en welke overtuigingen of patronen in je onderbewustzijn meespelen.
Dat betekent niet dat praten nooit waardevol is. Het betekent dat praten alleen niet altijd genoeg is.
Soms moet je lichaam gaan voelen dat het veilig is. Soms moet spanning die al lang vastzit weer in beweging komen. Soms moet een emotie ruimte krijgen die je jarenlang hebt onderdrukt. Soms moet je zenuwstelsel opnieuw leren dat een situatie van nu niet hetzelfde is als een ervaring van toen.
Dat is geen quick fix. En het is ook geen kwestie van één inzicht waardoor ineens alles weg is. Maar wanneer je gaat werken met de laag waar je reactie vandaan komt, kan er iets anders gebeuren dan alleen tijdelijk begrijpen. Dan ontstaat er ruimte voor echte verandering.
Van inzicht naar verandering in je systeem
Bij Bloom by Mirte werken we met de Deep Body Shift methode. Een holistische methode waarbij we niet alleen kijken naar je gedachten of gedrag, maar ook naar je lichaam, zenuwstelsel, emoties, energie en onderbewustzijn. Juist daar liggen vaak de patronen die je niet zomaar met je hoofd kunt veranderen. Wil je ontdekken of deze manier van werken past bij wat jij ervaart? Dan kun je een vrijblijvende kennismaking plannen.
